Opis
Autor: Gierszewski Janusz
Wydawca: Difin
ISBN: 978-83-8270-505-8
Data wydania: 2026
Liczba stron/format: 332/B5
Oprawa: miękka
Książka jest w polskiej literaturze jedną z pierwszych prób całościowego uporządkowania tego, jak dyscyplina bada rzeczywistość zagrożeń bezpieczeństwa podmiotów. Autor wychodzi od pytań fundamentalnych: jakie są granice poznania w naukach o bezpieczeństwie, jakie funkcje pełnią metody badawcze, jak łączyć perspektywę teoretyczną z praktyką instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo? Monografia łączy refleksję filozoficzną nad nauką z bardzo konkretną „inżynierią badań”: od rozróżnienia poziomów teorii, metod, technik i narzędzi, przez propozycję autorskiej klasyfikacji metod, aż po modele projektowania badań adekwatnych do złożoności współczesnych zagrożeń (od terroryzmu po bezpieczeństwo cyfrowe i klimatyczne). Szczególne miejsce zajmują tu problemy interdyscyplinarności i transdyscyplinarności – pokazane nie jako modne hasła, lecz jako konieczność epistemologiczna w obliczu rosnącej złożoności pola bezpieczeństwa.
Monografia adresowana jest do badaczy, doktorantów i studentów nauk o bezpieczeństwie oraz pokrewnych dyscyplin (politologia i administracja, prawo, socjologia, stosunki międzynarodowe), a także do praktyków odpowiedzialnych za projektowanie i ewaluację polityk bezpieczeństwa. Może pełnić funkcję przewodnika po „kuchni” badań – od formułowania problemu i hipotez, poprzez dobór metod i strategii badawczych, aż po krytyczną interpretację wyników i ich zastosowanie w praktyce. To propozycja dla tych, którzy chcą widzieć nauki o bezpieczeństwie nie tylko jako zbiór tematów, ale jako spójny, refleksyjny system poznawczy, zdolny do uczenia się, korygowania własnych założeń i tworzenia rzeczywiście użytecznej wiedzy o bezpieczeństwie.
Prof. dr hab. Tomasz Szubrycht:
(…) monografia jest wartościową pozycją, która wniesie ważny wkład w rozwój metodologii nauk o bezpieczeństwie. Należy zgodzić się z autorem, który w zakończeniu stwierdził, że efektem podjętych badań jest określenie strukturalnych i funkcjonalnych właściwości systemów metod, technik i narzędzi badawczych, umożliwiających prowadzenie zintegrowanych badań nad zjawiskami bezpieczeństwa w sposób spójny metodologicznie, adaptacyjny i poznawczo relewantny. Jest to szczególnie na tym etapie rozwoju nauk o bezpieczeństwie. W naukach o bezpieczeństwie wykorzystuje konfiguracje różnych metod, teorii i paradygmatów poznawczych, charakterystycznych dla obszarów nauk stosowanych i refleksyjnych. Należy podkreślić, że w monografii zaproponowana została autorska klasyfikacja metod badawczych, oparta nie na kryteriach technicznych czy proceduralnych, lecz na ich funkcjach poznawczych, relacji z przedmiotem badania oraz stopniu integracji wiedzy. Autor monografii słusznie zauważył, że architekturę metodologiczną nauk o bezpieczeństwie należy postrzegać jako system otwarty, dynamiczny i ewolucyjny, który łączy trzy kluczowe komponenty: elastyczność poznawczą, pragmatyzm operacyjny oraz transdyscyplinarne zakorzenienie.
Prof. dr hab. Stanisław Sulowski:
(…) refleksja o podstawowych zagadnieniach stosunkowo młodej dyscypliny jaką są nauki o bezpieczeństwie, ale w kontekście dokonań metodologicznych innych dyscyplin. I to uważam za wyjątkowo cenne w tej rozprawie. Chodzi o określenie miejsca nauk o bezpieczeństwie w dziedzinie nauk społecznych.
Spis treści:
Wstęp
ROZDZIAŁ 1. Ontologia i epistemologia bezpieczeństwa jako przedmiot refleksji naukowej
1.1. Ontologiczne podstawy bezpieczeństwa – definicje, istota i konsekwencje poznawcze
1.2. Epistemologiczne wyzwania w badaniach nad bezpieczeństwem
1.3. Bezpieczeństwo jako kategoria naukowa i społeczna
1.4. Pluralizm koncepcyjny i performatywny wymiar bezpieczeństwa
ROZDZIAŁ 2. Nauki o bezpieczeństwie w perspektywie filozofii nauki
2.1. Kryteria naukowości a pozycja nauk o bezpieczeństwie
2.2. Między paradygmatem kuhnowskim a złożonością morinowską
2.3. Charakter nauk stosowanych i emergencja podejść w NoB
2.4. Przejawy paradygmatycznej złożoności w wybranych dyscyplinach
ROZDZIAŁ 3. Status metodologiczny nauk o bezpieczeństwie
3.1. Metody badań społecznych ich znaczenie dla nauk o bezpieczeństwie
3.2. Ograniczenia i krytyczna analiza klasyfikacji metod
3.3. Instrumentarium badań nauk o bezpieczeństwie – metody, techniki i narzędzia
3.4. Dobór metod w kontekście celów, typów badań i problematyki
ROZDZIAŁ 4. Interdyscyplinarne, monodyscyplinarne oraz transdyscyplinarne dylematy nauk o bezpieczeństwie
4.1. Nauki o bezpieczeństwie w systemie klasyfikacji nauk
4.2. Systematyka orientacji metodologicznych i ich konsekwencje dla badań bezpieczeństwa
4.3. Od pluralizmu metodologicznego do zintegrowanych modeli analizy bezpieczeństwa
4.4. Integracja wiedzy w interdyscyplinarnych badaniach bezpieczeństwa
ROZDZIAŁ 5. Metodologiczne kierunki rozwoju badań nad bezpieczeństwem
5.1. Wyzwania metodologiczne w badaniach nad bezpieczeństwem
5.2. Hybrydyzacja metod i transdyscyplinarność – imperatyw epistemologiczny
5.3. Od problemu do metody – zasada fit for purpose w naukach o bezpieczeństwie
Zakończenie
Bibliografia
Wykaz tabel i rysunków
