Przemys\u0142aw Dubel
\nRok wydania: 2012
\nWydanie: 1
\nISBN: 9788361276890
\nWydawnictwo: WWZ \u2013 Uniwersytet Warszawski Wydzia\u0142 Zarz\u0105dzania<\/p>\n
Proces tworzenia Wsp\u00f3lnoty Europejskiej, a nast\u0119pnie jej rozszerzenie o nowe pa\u0144stwa Europy \u015arodkowej, stal si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w powojennej historii \u015bwiata. Por\u00f3wnywalne znaczenie maj\u0105 przemiany w kierunku demokratyzacji i urynkowienia pa\u0144stw Europy \u015arodkowej i Wschodniej. Przeci\u0119cie si\u0119 tych dw\u00f3ch bieg\u00f3w wydarze\u0144 pod koniec lat 90. XX wieku stworzy\u0142o szans\u0119 dalszego rozwoju gospodarki europejskiej, zar\u00f3wno w skali wewn\u0119trznej, jak i globalnej.<\/p>\n
Obecnie Unia Europejska stanowi system polityczny w wymiarze instytucjonalnym, prawnym i socjoekonomicznym, kt\u00f3rego celem jest w szczeg\u00f3lno\u015bci nie tylko stworzenie wsp\u00f3lnego rynku oraz unii gospodarczej i walutowej, ale tak\u017ce wspieranie harmonijnego i zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, osi\u0105gni\u0119cie wysokiego poziomu zatrudnienia, wysokiego stopnia konkurencyjno\u015bci i sp\u00f3jno\u015bci gospodarczej, wyr\u00f3wnanie poziomu \u017cycia mi\u0119dzy regionami, zapewnienie sp\u00f3jno\u015bci socjoekonomicznej oraz solidarno\u015bci mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi.<\/p>\n
Powy\u017csze cele s\u0105 mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki polityce regionalnej Unii Europejskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105cej warunki zarz\u0105dzania rozwojem regionalnym.<\/p>\n
W ostatnich kilkudziesi\u0119ciu latach w Europie widoczny jest wzrost zainteresowania funkcjonowaniem region\u00f3w oraz wykorzystaniem ich potencja\u0142u dla osi\u0105gania rozwoju gospodarczego i spo\u0142ecznego kraj\u00f3w oraz ca\u0142ego kontynentu. Wynikaj\u0105ca z tego \u015bwiadoma i eelowa dzia\u0142alno\u015b\u0107 organ\u00f3w w\u0142adzy publicznej, zmierzaj\u0105ca do rozwoju regionalnego, tj. maj\u0105ca na celu optymalne wykorzystanie zasob\u00f3w region\u00f3w do trwa\u0142ego wzrostu gospodarczego i podnoszenia ich konkurencyjno\u015bci, nosi nazw\u0119 polityki regionalnej.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnicuj\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 regionaln\u0105 pod wzgl\u0119dem realizowanych polityk, spo\u0142ecze\u0144stwo wykorzystuje najodpowiedniejsze zasoby i walory \u015brodowiska, znajduje najkorzystniejsze warunki \u017cycia, ustala efektywny podzia\u0142 pracy i tworzy impulsy do wzajemnego oddzia\u0142ywania pobudzaj\u0105cego rozw\u00f3j. Proces ten mo\u017ce prowadzi\u0107 jednak do powstawania regionalnych zr\u00f3\u017cnicowa\u0144, kt\u00f3re, pog\u0142\u0119biaj\u0105c SJQ na skutek zachodz\u0105cych proces\u00f3w ekonomicznych, w efekcie prowadzi\u0107 b\u0119d\u0105 do oddalania si\u0119 od zdefiniowanego \u201ewzorca” konwergencji.<\/p>\n
W regionie, kt\u00f3ry dozna\u0142 \u201epozytywnego impulsu”, wywo\u0142uj\u0105 one dalsze pozytywne jego nast\u0119pstwa, za\u015b w regionie, kt\u00f3ry dozna\u0142 \u201eimpulsu negatywnego”, gromadz\u0105 si\u0119 jego negatywne skutki. W ten spos\u00f3b w rezultacie wzajemnych powi\u0105za\u0144 powstaj\u0105 nier\u00f3wno\u015bci rozwojowe maj\u0105ce wiele negatywnych nast\u0119pstw ekonomicznych, spo\u0142ecznych i \u015brodowiskowych.<\/p>\n
Rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 co najmniej dwie przyczyny zaistnia\u0142ej dyferencjacji. Pierwsza wi\u0105\u017ce si\u0119 z uwarunkowaniami historycznymi i geograficznymi, kt\u00f3re powodowa\u0142y, \u017ce niekt\u00f3re regiony by\u0142y przez producent\u00f3w preferowane, co w konsekwencji prowadzi\u0142o do koncentracji przemys\u0142u i ludno\u015bci oraz wp\u0142ywa\u0142o bezpo\u015brednio na podniesienie konkurencyjno\u015bci tego regionu. Drug\u0105 przyczyn\u0105 s\u0105 procesy znoszenia barier w transferze czynnik\u00f3w produkcji i post\u0119puj\u0105ca liberalizacja, dokonuj\u0105ca si\u0119 w ramach integracji spo\u0142eczno-gospo-darczej, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a do dynamicznego wzrostu region\u00f3w o wy\u017cszym poziomie konkurencyjno\u015bci.<\/p>\n
Jest to wynik dzia\u0142ania mechanizm\u00f3w gospodarczych, kt\u00f3re bezpo\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105 na zr\u00f3\u017cnicowanie poziomu rozwoju regionalnego obejmuj\u0105cego wiele zjawisk gospodarczych, spo\u0142ecznych i przestrzennych. W literaturze przedmiotu definicje rozwoju regionalnego formu\u0142owane s\u0105 jako punkt wyj\u015bcia do rozwa\u017ca\u0144 teoretycznych i aplikacyjnych dotycz\u0105cych: polityki gospodarczej, polityki regionalnej, programowania rozwoju regionalnego, a tak\u017ce problem\u00f3w integracji europejskiej oraz globalizacji. W spos\u00f3b najbardziej syntetyczny kategorie rozwoju regionalnego wyja\u015bnia J. Szlachta, wed\u0142ug kt\u00f3rego: \u201erozw\u00f3j regionalny to systematyczna poprawa konkurencyjno\u015bci podmiot\u00f3w gospodarczych i poziomu \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w oraz wzrost potencja\u0142u gospodarczego region\u00f3w, przyczyniaj\u0105cy si\u0119 do rozwoju spoteczno-gospodarczego kraju”.<\/p>\n
Szerokie spektrum zjawisk i proces\u00f3w spo\u0142ecznych, gospodarczych i przestrzennych sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na kategori\u0119 rozwoju regionalnego sprawia, \u017ce rozw\u00f3j regionalny jest wynikiem jednoczesnej dzia\u0142alno\u015bci r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w w\u0142adzy publicznej, firm, instytucji i mieszka\u0144c\u00f3w regionu. Z jednej bowiem strony procesy identyfikowane jako rozw\u00f3j regionalny stanowi\u0105 wynik zachowa\u0144 mikroekonomicznych, dzia\u0142aj\u0105cych w gospodarce rynkowej firm i inwestor\u00f3w, z drugiej strony – wynikaj\u0105 one ze \u015bwiadomej i celowej dzia\u0142alno\u015bci publicznych podmiot\u00f3w kreuj\u0105cych polityk\u0119 regionaln\u0105.<\/p>\n
Tak rozumiany rozw\u00f3j regionalny jest procesem z\u0142o\u017conym, a stopie\u0144 tej z\u0142o\u017cono\u015bci jest pochodn\u0105: wielorako\u015bci cel\u00f3w – kt\u00f3rym rozw\u00f3j ma s\u0142u\u017cy\u0107, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci dzia\u0142a\u0144 – kt\u00f3re go kszta\u0142tuj\u0105, kombinacji mi\u0119dzy zasobami a czynnikami produkcji – kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 relacje ekonomiczne regionu z otoczeniem, a tak\u017ce przes\u0142anek spo\u0142ecznych – akceptacji cel\u00f3w rozwoju spo\u0142ecznego, gospodarczego i przestrzennego ze strony spo\u0142eczno\u015bci danego terytorium oraz ich kreatywnej postawy wobec realizacji tych cel\u00f3w.<\/p>\n
Skutecznie prowadzona polityka rozwoju regionalnego powinna wi\u0119c przyczyni\u0107 si\u0119 do obni\u017cenia poziomu nier\u00f3wno\u015bci w rozwoju ekonomicznym pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi regionami Unii Europejskiej przez zapewnienie harmonijnego, zr\u00f3wnowa\u017conego i wszechstronnego rozwoju, na rzecz sp\u00f3jno\u015bci gospodarczej i spo\u0142ecznej kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich.<\/p>\n
Podstawowym instrumentem realizacji polityki rozwoju regionalnego Unii Europejskiej s\u0105 fundusze strukturalne rozumiane jako \u015brodki finansowe, z kt\u00f3rych udzielana jest pomoc w restrukturyzacji i modernizacji gospodarki kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich drog\u0105 interwencji i oddzia\u0142ywania w kluczowych (zap\u00f3\u017anio-nych) sektorach i regionach maj\u0105cych problemy strukturalne, wynikaj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie z peryferyjnego po\u0142o\u017cenia regionu, trudnych i niekorzystnych warunk\u00f3w klimatycznych i geologicznych, niekorzystnej struktury gospodarki, zw\u0142aszcza proporcji pomi\u0119dzy dominuj\u0105c\u0105 gospodark\u0105 roln\u0105 i marginalnym przemys\u0142em, niedostatecznie rozwini\u0119tej infrastruktury, a tak\u017ce niskiego poziomu szkolnictwa i kwalifikacji zawodowych ludno\u015bci.<\/p>\n
Z chwil\u0105 przyst\u0105pienia do Unii Europejskiej Polska od 2004 roku uzyska\u0142a dost\u0119p do funduszy strukturalnych, kt\u00f3re zgodnie z odpowiednimi dokumentami programowymi (Narodowym Planem Rozwoju i Podstawami Wsparcia Wsp\u00f3lnoty) zosta\u0142y przeznaczone na cele okre\u015blone w programach operacyjnych”. Podstaw\u0119 finansowania przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 s\u0142u\u017c\u0105cych rozwojowi regionalnemu w tym okresie stanowi\u0142 Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (ZPORR), kt\u00f3ry mia\u0142 przyczyni\u0107 si\u0119 do tworzenia warunk\u00f3w wzrostu konkurencyjno\u015bci region\u00f3w oraz s\u0142u\u017cy\u0107 przeciwdzia\u0142aniu ich marginalizacji.<\/p>\n
Istnieje wiele czynnik\u00f3w, takich jak na przyk\u0142ad: rozw\u00f3j infrastruktury, zasob\u00f3w ludzkich, przedsi\u0119biorczo\u015bci, kt\u00f3re determinuj\u0105 rozw\u00f3j poszczeg\u00f3lnych region\u00f3w, a tym samym mo\u017cliwo\u015b\u0107 post\u0119pu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy.<\/p>\n
Dla podnoszenia konkurencyjno\u015bci polskich region\u00f3w zasadnicze znaczenie ma racjonalna polityka makroekonomiczna w po\u0142\u0105czeniu z politykami strukturalnymi. Poziom wykorzystania \u015brodk\u00f3w pomocowych dost\u0119pnych dla Polski po akcesji do Unii Europejskiej zale\u017cy w znacznej mierze od przygotowa\u0144 do ich wykorzystania. Jak pokazuj\u0105 do\u015bwiadczenia innych beneficjent\u00f3w funduszy pomocowych, mo\u017cliwo\u015bci absorpcyjne w r\u00f3\u017cnych krajach zale\u017c\u0105 w znacznej mierze od tzw. wymiaru zdolno\u015bci absorpcyjnych funduszy wsp\u00f3lnotowych: administracyjnego oraz strukturalnego. Do pierwszej grupy zalicza si\u0119: wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci kadr administracyjnych, sprawno\u015b\u0107 agencji zarz\u0105dzaj\u0105cych i p\u0142atniczych, dost\u0119pno\u015bci krajowych \u015brodk\u00f3w finansowych oraz skuteczno\u015bci kontroli i monitoringu. Natomiast do drugiej grupy czynnik\u00f3w maj\u0105cych istotny wp\u0142yw na poziom absorpcji funduszy pomocowych zalicza si\u0119: klarowno\u015b\u0107 cel\u00f3w polityki strukturalnej, jako\u015b\u0107 uk\u0142adu instytucjonalnego prowadzenia polityki strukturalnej, skuteczno\u015b\u0107 instrument\u00f3w polityki strukturalnej, efektywno\u015b\u0107 przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 publicznych oraz poziom przedsi\u0119biorczo\u015bci.<\/p>\n
Aby regiony efektywnie wykorzystywa\u0142y dost\u0119pne mo\u017cliwo\u015bci absorpcyjne funduszy strukturalnych konieczne jest wi\u0119c odpowiednie przygotowanie organizacyjne, kadrowe i instytucjonalne, niezb\u0119dne do skutecznego uzyskiwania bezzwrotnych transfer\u00f3w z UE, kt\u00f3re powinno stworzy\u0107 trwa\u0142\u0105 struktur\u0119 my\u015blenia i dzia\u0142ania w kategoriach rozwoju. Tworzy si\u0119 zapotrzebowanie na umiej\u0119tno\u015bci projektowania i programowania, na korzystanie z nowoczesnej wiedzy i do\u015bwiadcze\u0144 innych. Regiony zasobne w dobrze wykwalifikowan\u0105 kadr\u0119 mog\u0105 tym samym uzyskiwa\u0107 przewag\u0119 nad innymi.<\/p>\n
Rosn\u0105ca z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 proces\u00f3w gospodarowania, jakim musi sprosta\u0107 nowoczesny region, stawia coraz wi\u0119ksze wymagania w zakresie efektywnego zarz\u0105dzania funduszami strukturalnymi, gdy\u017c tylko w\u00f3wczas mo\u017cna zminimalizowa\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy zak\u0142adan\u0105 a uzyskan\u0105 absorpcj\u0105 dofinansowania wsp\u00f3lnotowego.<\/p>\n
Ze wst\u0119pu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przemys\u0142aw Dubel Rok wydania: 2012 Wydanie: 1 ISBN: 9788361276890 Wydawnictwo: […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":7944,"template":"","meta":[],"product_brand":[],"product_cat":[25],"product_tag":[1235,3553,250],"class_list":{"0":"post-7289","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-unia-europejska","7":"product_tag-fundusze-strukturalne","8":"product_tag-polityka-regionalna","9":"product_tag-unia-europejska","11":"first","12":"instock","13":"shipping-taxable","14":"purchasable","15":"product-type-simple"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product\/7289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7944"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=7289"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=7289"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiegarnia-akademicka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=7289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}